Boost in Composieten

Geplaatst op 10 oktober 2011 in Productinnovatie

Badkuip Stedelijk Museum
Holland Composites heeft de handen vol aan de uitbreiding van het Stedelijk Museum. Benthem Crouwel Architecten zet op de glazen plint van de extensie van het museum een badkuip van 100 x 30 meter, 12 meter hoog, met een luifel van ongeveer 14 meter. In totaal worden er 271 gevelpanelen van elk 360 x 1.400 centimeter op de bouwplaats gemonteerd. De 1.000 kilo zware panelen zijn composieten van onder meer aramidevezels twaron (van het Japanse Teijin Aramid) en tenax koolstofvezels. De kern van de composiet is PIR-schuim. Twaron- en tenaxvezels voorkomen dat de elementen uitzetten of krimpen. Naden worden dichtgezet (geplamuurd, geschuurd) en vervolgens in één keer helwit gespoten, met een duurzame coating.
Alles in handen van Holland Composites. Inclusief montage. Om de gevelpanelen op hun plaats te krijgen ontwikkelde de composietfabrikant een op afstand bedienbare verreiker die met speciale zuignappen elementen oppakt en die tot op 15 meter hoogte over aluminium ankers op de achterliggende staalconstructie heen schuift. Vanwege het lichte gewicht – een van de kwaliteiten van composieten (elementen zijn vier tot vijf keer lichter dan vergelijkbare betonelementen) – is het ophangen met de verreiker goed te doen, zegt Van der Kroon.

Muziekcentrum Vredenburg
Dat inhijsen van composietelementen, daar weten ze wel weg mee in Lelystad. Op het netvlies staan nog de dubbelzijdig gekromde dakdelen voor het Yitzhak Rabin Center in Tel Aviv, ook weer in composiet.

Architect Moshe Safdie and Associates wilde twee vloeiend vormgegeven schaaldaken als symbool van
twee vredesduiven. De dakelementen van elk 35x35 meter, beide vrijdragend, werden in één keer met een kraan op de plaats gezet. “Dat zijn huzarenstukjes, en dat lukt je vanwege het lichte gewicht van composiet,” zegt Van der Kroon. “Composiet heeft een gunstige verhouding tussen het soortelijke gewicht
en de sterkte en stijfheid. Plus dat je een ongekende esthetische vrijheid hebt in vorm, kleur, en textuur. Je kunt zeer complexe vormen maken – zie die vleugels van Safdie – en – nog een kwaliteit – je kunt allerlei inserts opnemen – ik kom daar zo op terug. Transport is feitelijk de enige beperking.” Dat die beperking relatief is demonstreren enkele recente projecten. Mega elementen, over de weg getransporteerd. Zoals geveldelen van het prijswinnende Windesheim Gebouw X. De rastergevel van dit gebouw, een ontwerp van Broekbakema, is in elementen van 320 x1.220 centimeter geproduceerd en getransporteerd naar de bouwplaats.

Voor de vernieuwbouw van u Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht ontwierp Herman Hertzberger een gevel met cirkelvormige uitsneden. Sommige cirkels (doorsnede circa 70 centimeter) zijn voorzien van glas. Elementen van 340 x 1.500 centimeter worden in Lelystad geproduceerd en naar Utrecht gebracht.

RuG
Inspirerend die vormvrijheid, maar net zo inspirerend is de mogelijkheid – Van der Kroon stipte dat reeds aan – om inserts toe te voegen, om het uiterlijk van (translucente) composieten naar je hand te kunnen zetten. Dat maakt dit materiaal bijzonder populair bij architecten. Addities of inserts zijn ruim te nemen.
“Tekeningen van kinderen, geldbiljetten, stukjes aluminium, hout, maar ook Engelse drop – you name it. Je kunt het zo gek niet verzinnen.” In Lelystad staat in de productiehal van Holland Composites een 34x4 meter lange tafel met mal waar dit type esthetische composieten wordt samengesteld en geproduceerd. Vaak komen architecten en hun medewerkers langs om het ontwerp in de fabriek eigenhandig te componeren. Rudy Uytenhaak bijvoorbeeld creëerde hier de gevelpanelen voor de nieuwbouw van de Faculteit Levenswetenschappen, Rijksuniversiteit Groningen (RuG). Groene, translucente Raficlad® elementen van 360 x 40 centimeter zijn gemonteerd op een eveneens volledig composiet gevelelement van 360 x 330 centimeter. “Vanwege het licht gewicht is uiteindelijk ook de achterconstructie in composiet uitgevoerd (was aanvankelijk in houtskeletbouw bedacht)." 

Even verderop in Groningen, in de Eemshaven, Delfzijl, staat nog zo’n referentie van Holland Composites: het Eemsmondgebouw, een vlechtwerk van gevelplaten, met een kameleonfolie, opgehangen aan een bestaande gevel. De kleur van de platen wisselt voortdurend, afhankelijk van de gezichtshoek. Die kleurwisselingen zijn des te dynamischer omdat de composiet elementen in een kromming aan de gevel zijn bevestigd. De renovatie van dit voormalige rijksoverheidsgebouw is ontworpen door Team 4 Architecten.

Naast gevel- en dakelementen produceert Holland Composites ook naadloze badkamers en prefab units (grote bekendheid verwierf het bedrijf met de Space Boxen). De eerste schreden zijn gezet om op basis van bio harsen met vlasmatten composieten te produceren, onder vacuümsysteem.